çocuklarda astım - alerjik astım

Astım akciğerlerdeki hava kanallarının kronik (uzun süreli) rahatsızlığıdır. Akciğerlerdeki hava kanallarının şişmesine ve iltihaplanmasına neden olur.

Çocuğunuzda astım varsa, hava kanalları normalden daha hassastır ve alerjenler (tetikleyiciler) tahrişe neden olabilir. Astımın en yaygın tetikleyicileri ev akarı dışkıları, hayvan tüyleri, polenler, sigara dumanı, soğuk hava ve göğüs enfeksiyonlarıdır. Astım belirtileri çocuktan çocuğa, hafiften şiddetliye kadar değişiklik gösterebilir. Şiddetli bir astım atağı hayatı tehdit edici olabilir ve acil tıbbi müdahale ve tedavi gerektirebilir.

Belirtileri

Çocuğunuzda astım veya alerjik astım varsa, soluksuz kalabilir veya göğsünde sıkışma olduğundan şikâyet edebilir. Soluk aldığında ıslık sesine benzer bir ses çıkarır ve özellikle geceleri çok öksürür. Astım belirtilerinin şiddeti ve süresi oldukça değişkendir ve tahmin edilemez. Genellikle geceleri ve egzersiz yapıldığında kötüleşirler. Çocuğunuz şiddetli bir astım atağı geçiriyorsa, soluk almakta güçlük çekebilir ve kalp atışı hızlanabilir. Ayrıca, tırnakları morarabilir, göğüs ve boyun bölgesinde sıkışma hissedebilir ve soluk alıp verirken burun delikleri genişleyebilir. Çocuğunuz şiddetli astım atağı geçiriyorsa, derhal tıbbi yardım almanız gerekir.

Neler tetikler

Astım ve alerjik astımın belrtileri birbirlerine çok benzer ve polen, toz akarları, sigara dumanı, kimyasal dumanlar ve bazı ilaçlar gibi (örn.aspirin yada benzeri) alerjenler (tetikleyici maddeler) tarafından tetiklenebilir. Astımı tetikleyen diğer etmenler enfeksiyon, stres, bazı yiyecekler, soğuk hava gibi bazı hava koşullarıdır. Tedavinin en önemli parçasını ise bu tetikleyicileri tespit etmek ve bunlardan korunmak oluşturur. En yaygın korunma ürünleri: anti toz akarı yatak kılıfları, hava temizleme cihazları, anti alerjik temizlik ürünleri ve hepa filtreli elektrikli süpürgelerdir.

Teşhis

Doktorlar size çocuğunuzdaki belirtiler hakkında soru sorarak, çocuğun göğsünü muayene ederek ve soluğunu dinleyerek astım teşhisi koyabilir. Astım tanısı genellikle bir takım testlerle, en yaygın olarak da Zirve Üfleme akım hızı (peak flow ) testiyle onaylanır. Bu testlerde çocuğunuzun akciğerlerinden dışarı ne kadar hava verebildiğini ölçmek için ‘tepe değer akım sayacı’ (peak flow meter) adı verilen, elde tutulan küçük bir cihaz kullanılır. Bir değer okuması yapılır ve çocuğunuza astımı kısa süreli olarak tedavi edecek etkin bir ilaç verilir. Kısa süreli ilacı kullandıktan sonra ikinci bir değer okuması alınır. Okumanın astım ilacını aldıktan sonra ilk okunan değerden çok daha yüksek çıkması durumunda, teşhis doğrulanmış olur. Bu test ancak beş yaşından büyük çocuklara uygulanabilir. Daha küçük çocuklarda astım ilacını solunum yoluyla içlerine çekmeleri istenebilir. Eğer verilen ilaç astım belirtilerin hafiflemesine yardımcı oluyorsa, çocukta yüksek olasılıkla astım vardır.

Tedavi

Çocuğunuzdaki astım belirtileri sık görülmüyor ve hafifse, çocuğunuza kısa etkili solunum yolu ile içlerine çekilebilen ilaç verilir. Bu belirtilerin geçmesine yardımcı olacaktır. Çocuğunuzdaki belirtiler daha sıksa, inhale kortikostereoid adı verilen ikinci bir solunum yoluyla alınan ilaç verilir. Belirtileri engellemek için genellikle günde iki doz alınması önerilir. Çocuğunuzun astım belirtileri hâlâ kontrol altına alınamadıysa, uzun süre etkili ekstra ilaçlar verilebilir. Bu ilaçlar çocuğunuzdaki belirtilerin iyileşmesine yardımcı olacaktır.

Ancak, astım hala kontrol altına alınamamışsa, çocuğunuza stereoid haplar verilebilir. Oral stereoidlerin uzun vadeli kullanımı ciddi yan etkilere neden olabileceğinden, bu ilaçlar ancak tüm tedavi opsiyonları denendikten sonra ve bir defaya mahsus olmak üzere kullanılır. Astım atakları artırılmış dozdaki ilaçlarla tedavi edilebilir. Şiddetli ataklarda çocuğunuzdaki astımı kontrol altına almak için hastanede oksijenin ve ilaçların bir arada kullanıldığı bir tedavi uygulanması gerekebilir.

Korunma

Sigara içiyorsanız, çocuklarınızın yanında sigara içmeyin. Çocukların yanında sigara içmek, astım krizlerinin şiddetini ve sıklığını artırır. Ayrıca, sigara dumanına maruz kalarak büyüyen çocuklarda astım görülme ihtimali çok daha yüksektir. Şiddetli astımı olan çocukların grip aşısı olmaları önerilir. Bu hastalıklar çocuğunuzun astım belirtilerini kötüleştirebilir. Mümkünse kötüleşen belirtileri not ederek ve belli durumlara maruz kaldıklarında bir pef metre vasıtası ile ölçümlerini not ederek çocuğunuzun astımını tetikleyen etmenleri belirleyin. Sağlıklı bir kiloda kalmak da çocuğunuzun astım hastalığını daha iyi kontrol edebilmesine yardımcı olacaktır. Sağlıklı bir kiloyu korumanın yolu, dengeli, sağlıklı beslenme ve düzenli egzersizden geçer. Düşük yağ içeren, lif yönünden zengin, bol taze meyve ve sebzenin (günde en az 5 porsiyon) yanı sıra tam tahılları da içeren bir beslenme önerilir. Bunların yanı sıra, çocukların günde en az 60 dakika fiziksel aktivitede bulunmaları önerilir. Eğer çocuğunuza alerjik astım teşhisi konulmuş ise alerjik astımdan korunmak için en yaygın kullanılan ve tavsiye edilen ürünleri kullanabilirsiniz. Bu ürünler: anti toz akarı yatak kılıfları, hava temizleme cihazları, anti alerjik temizlik ürünleri ve hepa filtreli elektrikli süpürgelerdir.